Bitki Çayları

0 0

“Çay” denildiğinde birinci akla gelen, işlenmiş (yarı fermente: oolong, tam fermente: siyah çay)ya da işlenmemiş (yeşil çay) çay bitkisinin (Camellia sinensis L.) sıcak suyla demleme metoduyla hazır hale getirilmiş aromalı sıcak içeceğidir. Bunun haricinde kalan bitkilerden hazırlananlar için ekseriyetle “bitki çayı” tabirini kullanmaktayız.

Çayın bulunmasına dair en çok anlatıla gelmiş öyküsü, MÖ 2700lerde karar sürmüş Çin İmparatoru Shen-Nung’un sarayın bahçesinde içinde su kaynayan bir kazanın içerisine etraftaki bitkilerden rüzgarla uçarak gelen yaprakların düşüp suyun rengini değiştirmesiyle dikkatini çekmesi ve tadına bakması ile güzeline gitmesi formundadır.

Bitkiler tarih uzunluğu tedavi gayeli kullanılmışlardır ve çay, bilinen en eski ve en kolay ilaç uygulama formlarından biridir. Avantajı, sıcak suda çabuk çözünen yararlı kimyasalların ağızdan başlayarak sindirim sisteminde kolay emilimidir. Bitki çaylarının tesirlerini ise yeniden de mucizevi olarak pahalandırmak yanlış olur. Yararları, içerisinde bulunan fitokimyasal bileşenler, vitamin ve minerallerden gelmektedir. Bu yarar kullanım ölçüsü ve sıklıkları ile de ilgilidir. Ayrıyeten bir bitki sırf tek bir fitokimyasal içermediğinden tek istikametli bir yarardan kelam etmek yanlış olacağı üzere farklı karışımların toksik, ziyanlı tesir göstermeyeceğini söylemek de yanlış olacaktır. Her bitkinin yapısındaki yararlı bileşenler suda çözünmeyebileceğinden her bitkinin çayı da yapılamaz.

Burada, kış mevsiminde sıhhatin korunmasında ve ayrıyeten kilo denetiminde fizyolojik ve ruhsal dayanak gördüğümüz bitki cinslerinden sırf bir kısmına, kullanım hedefleri ve yararlarıyla birlikte yer vermeyi düşündüm. Zira bitki çayları çok geniş kapsamlı bir bahis olmakla birlikte külliyen bütün bir mecmuanın içeriği dahi olabilirdi.

Yeşil çay

Yüksek antioksidan içeriği tarafıyla kalp-damar hastalıkları ve kansere karşı gözetici tesir gösterdiği bildirilmektedir. Ayrıyeten yapısında bulunan EGCG (epigallokateşin galat) nin yağ metabolizmasını hızlandırdığı ve hasebiyle şişmanlamayı önleyici tesir gösterdiği bildirilmiştir.

Sinameki Yaprağı

Kabızlığa karşı etkilidir. Bu etkiyi kalın bağırsakta su ve elektrolit emilimini azaltarak bağırsak içeriğinin hacmini ve hasebiyle basıncı artırmak suretiyle stimülan müshil tesir göstererek sağlar. Lakin sık kullanımda bağırsakta tahrişe ve tembelliğe neden olabilmektedir.

Ekinezya

Üst teneffüs yolu enfeksiyonlarında kollayıcı ve tedavide yardımcı olarak kullanılır. Ayrıyeten uçuk virüsü üzere virüsleri de öldürdüğü bildirilmiştir.

Adaçayı

Hazımsızlık şikayetlerinde ve iştah kaybında yararlanılmaktadır. Ağız ve boğaz enfeksiyonlarında ve yangılarında tesirlidir.

Ihlamur çiçeği

Soğuk algınlığında şikayetleri hafifletici, terletici ve balgam söktürücü, yangı ve ağrı giderici olarak kullanılmaktadır. Öksürük şikayetlerini de hafifletir.

Mate

Zihinsel ve fizikî yorgunluklarda, yapısındaki kafein ve klorojenik asit sayesinde uyarıcı tesir gösterir.

Sarı Kantaron

Hafif ve orta dereceli depresyonlarda kullanılır.

Zencefil

Taşıt tutması, hamilelikte yaşanan sabah bulantıları ve kemoterapi gören hastalarda ilaçların yol açtığı bulantılarda önleyici tesirleri bulunmaktadır. Safra arttırıcı tesiriyle yağlı öğünlerden sonra tüketimi sindirime yardımcı olur. Limon ve ballı çayı soğuk algınlıkları ve boğaz ağrılarında tesirlidir.

Tekrar hatırlatmak gerekir ki bitki çaylarını kesin tedavi edici olarak görmemeli, uzman tavsiye ve tedavisi yanında yardımcı olarak değerlendirmelidir. Dozu aşmak ilacı zehire çevirir. Afiyetle.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.