Çocuklarda Sorun Çözme Mahareti

0 0

Yaşamımız boyunca, her alanda, birçok sorunla karşılaşıyoruz. Bunların bir kısmını farkında olmadan, otomatik reaksiyonlarımızla tahlile ulaştırırken; bir kısmı hakkında yeni tahlil stratejileri üretmek durumunda kalıyoruz. Çocuklar da, tıpkı yetişkinler üzere, gün içinde birçok sorunla karşı karşıya kalıyorlar. Parkta salıncak sırasının bir türlü gelmemesi, arkadaşını oyuncağını elinden alması, sınıfta konuşmaktan çekinmesi, uzakta olduğunda ebeveynini özlemesi, oyuncağının kaybolması, kurallara uymak üzere baş etmek zorunda kaldığı durumlar yaşıyorlar. Karşılaşılan bu durumlara verilen reaksiyon, alınan kararlar ve tahlile ulaşmak için kullanılan yol sorun çözme marifetini oluşturur.

Çocukların sorun çözme hüneri kazanmalarına yardımcı olmak toplumsal ve ruhsal gelişim için hayli kıymetlidir. Erken yaşlardan itibaren sorun çözme maharetleri gelişen çocukların daha az telaş yaşadıkları görülmektedir. Ayrıyeten ilerleyen yaşlar için de sağlıklı bir yer hazırlanmış olur. Sorun çözme hünerine sahip olmak meselelerin üstesinden gelebileceğine dair inancın gelişmesine katkı sağladığından özgüven gelişimini de desteklemektedir.

Problem çözme marifeti geliştirebilmek için eleştirel düşünme, planlama/organize etme ve kıymetlendirme hünerlerine sahip olmak gerekiyor. Bu sebeple erken periyottan itibaren çocuklarda bu hünerleri destekleyerek sorun çözme maharetlerine katkıda bulunmak hayli ehemmiyet taşır. Çocukların sorunu tanımlaması, kendi içindeki yansımasını (duygu, fikir ve hatta vücudundaki yansıması) fark etmesi, bunlarla ilgili kararlar alabilmesi ve uygulamaya geçebilmesi istikametinden desteklenmesi daha az dert ve gerilim yaşamalarına yardımcı olurken; diğerlerine bağımlı olma seviyelerini de epeyce düşürür.

Çocuklarda sorun çözme hünerini geliştirmek için teklifler;

  1. Çocuğunuz bir sorunla karşılaştığında onu aktif bir biçimde dinleyin ve anlamaya çalışın. Sadece onu daha düzgün anlamanıza yardımcı olacak soruları sorun. Anlattıklarının kısa bir özetini yaparak gerçek anlayıp anlamadığınızı teyit edin. Sorunu anlamanın yanı sıra; hissettiği hisleri, aklından geçen fikirleri hatta tüm bunlar olurken vücudunda neler olup bittiğini fark etmesine yardımcı olun.

  2. Eğer çocuğunuzun tahlil evresine geçmeden evvel sakinleşmeye muhtaçlığı olduğunu gözlemliyorsanız ona yardımcı olun ve ileride kullanabilmesi için sakinleşme yollarını öğretin (örn. 10’ a kadar sayma, yavaş nefes alıp verme, rahatlatan bir şeylere dokunmak, sevdiği/rahatlatan kokuları koklamak, sevdiği bir alanda dinlenerek sevdiği bir aktiviteyi yapmak vb.)

  3. Problem karşısında çocuğunuzun düşündüğü tahlil yollarını dinleyin. Uygun olmadığını düşündüğünüz seçenekler olduğunda reddeden ya da kızan bir tavır sergilemekten kaçının. İşe yarayacağını düşündüğünüz bir seçenek varsa harekete geçmesi için cesaretlendirin. Çocuğunuz tahlil bulmakta zorlanıyorsa onu farklı alternatifler sunabilirsiniz. Kendi sorun çözme stratejilerinizi içeren öyküler anlatabilirsiniz ya da kendinizden örnekler verebilirsiniz. Tahlil bulmakta zorlanırsa yardım alabileceğini ve bunun büsbütün olağan olduğunu bilmesi çok değerli. Fakat direkt yapması gerekeni söylemek ya da onun yerine sorunu çözmekten mutlaka kaçınmalısınız.

  4. Ev hayatınızda ve toplumsal ömürde çocuğunuza yaşına uygun sorumluluklar verin. Sorumlulukları yerine getirmek kendine olan itimadının artmasına yardımcı olur. İtimat duygusu desteklenmiş bir çocuk meselelerin üstesinden gelmek konusunda da daha az dertli hisseder ve harekete geçmek konusunda daha fazla yürek gösterir.

  5. Problem içeren ya da içermeyen durumlarda çocuğunuzun fikrini sorun. İsteklerini ve gereksinimlerini anlamaya çalışın ve anladığınızı kesinlikle belirtin. Fikirlerini önemsediğinizi gösterin. Varlığının, niyetlerinin, sesinin bir manası ve değeri olduğunu hisseden çocuk sorunlar karşısında da kendi fikirlerine ve kararlarına güvenmek konusunda daha yavuz olacaktır.

  6. Birlikte izlediğiniz sinemalarda ya da okuduğunuz kitaplarda karakter bir sorunla karşılaştığında minik bir mola verin ve bunun hakkında konuşun. Sence (karakter) neler düşünüyor? Nasıl hissediyor? Bu sorunu çözmek için ne yapabilir? Senin başına gelse ne yapardın? üzere sorularla sohbet edebilirsiniz. Daha sonra siz de birebir sorulara yanıt verebilirsiniz.

Problem çözme maharetlerini geliştirmeye yardımcı olacak çocuk kitapları için örnekler;

  • Benden Bir Tane Daha Olsa/Peter Reynolds

  • Üç Kedi Bir Canavar/Sara Şahinkanat

  • Bir Sorunla Ne Yaparsın?/Kobi Yamada

  • Kırpılmayı Sevmeyen Koyun/Gemma Merino

  • Eyvah Kalbim Kırıldı/Elif Yemenici

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.